Birçok insan Türkiye'yi yeni yuvaları yapmayı planlıyor: deniz, yaşam kalitesi, uluslararası müşteriler ve konumdan bağımsız çalışma ilk bakışta ideal bir kombinasyon gibi görünüyor.

Türkiye'deki Dijital Göçebe programı ilk bakışta oldukça uygun görünüyor. Uzaktan çalışan nitelikli bireyleri hedefliyor. Resmi şartlarda serbest meslek sahibi bireylerden de açıkça bahsediliyor.

Bununla birlikte, görüşmelerimizde tekrar tekrar aynı kritik durumla karşılaşıyoruz: Bir kişi Türkiye'de kalıcı olarak yaşamak istiyor, dairesinden uluslararası müşteriler için çalışıyor, kendi limited şirketini veya şahıs şirketini işletiyor ve yurtdışından dijital hizmetler veya çevrimiçi kurslar için fatura kesiyor.

Kliniğimizden bir vaka incelemesi

Alman bir kadın ve partneri Türkiye'ye kalıcı olarak yerleşmek istiyor. Her ikisinin de ABD'de birer limited şirketi (LLC) bulunuyor ve bu şirketi web tasarımı, çevrimiçi kurslar ve dijital hizmetler için kullanmayı planlıyorlar.

İlk bakışta fikir mantıklı geliyor.

İlk değerlendirmemiz "Bu imkansız" değildi. Doğru cevap daha ziyade şudur: Vize aşamasında ilk başta mümkün görünse de, aktif olarak çalışan serbest meslek sahipleri veya genel müdürler için kalıcı ve kapsamlı bir yapı olarak otomatik olarak yasal olarak geçerli değildir.

Dijital göçebe prosedürünün resmi olarak gerektirdikleri

Dijital Göçebe sertifikası için resmi Türk platformu, diğer şartların yanı sıra, üniversite diploması, geçerli bir pasaport, aylık en az 3.000 ABD doları veya yıllık 36.000 ABD doları gelir belgesi ve dijital faaliyet kanıtı talep etmektedir.

Çalışanların Türkiye dışındaki bir şirketle sözleşme yapmış olmaları gerekmektedir. Serbest meslek sahibi kişilerin ise başvuru sahibi ile Türkiye dışındaki bir şirket arasında ticari sözleşme yapmış olmaları gerekmektedir.

Ancak asıl önemli nokta, bu şartların Türkiye'den yapılan her kalıcı ticari faaliyetin iş hukuku kapsamında yasal olarak caiz olduğu veya vergi açısından sorunsuz olduğu anlamına gelmemesidir.

Temel sorun: Üç hukuk alanı çatışıyor.

1. Kalış Süresi: Dijital göçebe vizesi, genel bir girişimcilik lisansı değildir.

Dijital göçebe prosedürü giriş ve ikamet için bir temel sağlayabilse de, kamuya açık bilgilere göre Türkiye'de herhangi bir ekonomik faaliyeti yürütmek için genel bir iznin yerini tutmaz.

Bu durumda, kalışın asıl amacının seçilen modelle hala uyumlu olup olmadığı sorusu ortaya çıkar. Dolayısıyla, şartlar artık geçerli değilse veya izin amaçlanan amaç dışında kullanılıyorsa, kısa süreli kalışlar reddedilebilir, uzatılmayabilir veya iptal edilebilir.

2. Çalışma izni: Serbest meslek sahibi olmak otomatik olarak oturma izni kapsamına girmez.

Türk iş hukuku temelde bağımlı istihdam ile serbest meslek arasında ayrım yapar. İşverenle gerçek bir istihdam için işverene özel çalışma izni vardır. Bu izin, belirli bir işverenle belirli bir iş için geçerlidir.

Ayrıca, yabancı uyruklu bir kişinin kendi hesabına çalışmasına olanak tanıyan bağımsız çalışma izni de bulunmaktadır. Ancak bu, otomatik bir serbest meslek vizesi anlamına gelmez. Değerlendirme sürecinde bakanlık, eğitim, mesleki deneyim, ekonomik katkı, yatırım ve potansiyel istihdam etkileri gibi faktörleri dikkate alır.

Kendi Türk şirketini kuran veya aktif hissedar olan herkes ayrıca başka pratik engellerle de karşılaşacaktır. Yeni kurulan şirketler genellikle sermaye ve istihdam kriterlerine tabidir. Mevcut idari uygulama, diğer hususların yanı sıra, yabancı hissedarların yedinci aydan itibaren en az beş Türk işçiyi istihdam etmesini şart koşmaktadır. İstisnalar mevcut olsa da, bunlar küçük tek kişilik işletmeler için tipik bir çözüm değildir.

3. Vergi hukuku: Yabancı bir limited şirket (LLC) otomatik olarak "yabancı gelir" anlamına gelmez.„

Sık karşılaşılan bir yanılgı şudur: "Şirketim ABD merkezli ve müşterilerim yurt dışında bulunuyor. Bu nedenle Türkiye'de vergi açısından herhangi bir sorun yok." Ancak durum bu kadar basit değil.

Türkiye'de vergi mükellefi olan herkes, genel olarak dünya genelindeki gelirleri üzerinden Türk gelir vergisine tabidir. Vergi mükellefiyeti, özellikle Türkiye'de ikamet etme veya bir takvim yılı içinde altı aydan fazla süreyle olağan ikametgah kurma yoluyla ortaya çıkabilir.

Ayrıca, bir işletme sahibi için aşağıdaki hususlar da incelenmelidir: Hizmet fiilen nerede sağlanmaktadır? Şirket operasyonel olarak nerede yönetilmektedir? Sözleşmeler nerede müzakere edilmekte veya sonuçlandırılmaktadır? Stratejik kararlar nerede alınmaktadır? İşletmeyi fiilen kim kontrol etmektedir? Sabit bir çalışma yeri veya fiili yönetim merkezi var mıdır?

Dolayısıyla doğru soru sadece "Limited Liability Company (LLC) nerede bulunuyor?" değil, "Gerçek değer yaratımı ve şirket yönetimi nerede gerçekleşiyor?" olmalıdır.„

Genel müdürün rolünün neden özellikle kritik olduğu

Yabancı bir şirkete yapılan her yatırım aynı derecede sorunlu değildir. Müşterileri yönetmeyen, sözleşme imzalamayan, hizmet sunmayan veya Türkiye'den operasyonel kararlar almayan pasif bir hissedar, Kaş, Fethiye veya Alanya'daki dairesinden tüm şirketi yöneten bir kişiden farklı değerlendirilmelidir.

Bir kişinin aynı anda tek hissedar, resmi veya fiili genel müdür, sözleşme imzalayan, müşteri edinen, bizzat hizmet yaratan, faturaları ve ödemeleri yöneten, stratejik kararlar alan ve şirketi Türkiye'den sürekli olarak yöneten kişi olması durumunda durum özellikle kritik hale gelir.

Yabancı bir limited şirket veya limited şirket, ancak bireyin fiilen Türkiye'de faaliyet göstermemesi durumunda riski önemli ölçüde azaltır. Aynı kişi işletmeyi tamamen Türkiye'den yönetmeye devam ederse hiçbir koruma sağlamaz.

Vergi ödemek çalışma izni sorununu çözmez.

Bir diğer yaygın yanılgı ise şudur: "Türkiye'deki gelirim üzerinden vergilerimi düzgün bir şekilde ödersem, orada çalışmama da izin verilir." Ancak vergi kanunu ve çalışma izni kanunu ayrı alanlardır.

Ters yöndeki açıklama da aynı derecede önemlidir.

Dijital göçebe yaşam tarzı en çok kimler için uygundur?

Serbest çalışanlar da biçimsel şartları karşılayabilirler. Ancak, uzun vadeli hukuki değerlendirme onlar için önemli ölçüde daha karmaşıktır.